Hai cách tính thuế TNCN là gì?
Nếu doanh thu năm của hộ kinh doanh trên 1 tỷ đến 3 tỷ, bạn được chọn một trong hai cách tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Thuế GTGT thì không đổi, cách nào cũng như nhau.
- Cách 1, theo doanh thu: (Doanh thu − 1 tỷ) × tỷ lệ TNCN của ngành. Không cần chứng minh chi phí. Số thuế chỉ phụ thuộc doanh thu.
- Cách 2, theo thu nhập: (Doanh thu − Chi phí) × 15%. Không được trừ thêm 1 tỷ. Lãi càng mỏng thì thuế càng thấp.
Khi nào cách 15% có lợi?
Thuế suất 15% cao hơn nhiều so với tỷ lệ theo ngành, nên cách 2 chỉ rẻ hơn khi lãi rất mỏng, tức chi phí gần bằng doanh thu. Điểm mà hai cách bằng nhau gọi là điểm hòa vốn. Ví dụ với doanh thu 2 tỷ/năm:
| Ngành | Tỷ lệ TNCN | Lợi nhuận hòa vốn |
|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hóa | 0,5% | 1,7% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 2% | 6,7% |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, ăn uống | 1,5% | 5% |
| Hoạt động kinh doanh khác | 1% | 3,3% |
Nếu tỷ suất lợi nhuận của bạn thấp hơn con số trong bảng thì cách 2 rẻ hơn; cao hơn thì cách 1 rẻ hơn.
Ví dụ 1: Nên chọn cách theo doanh thu
Cửa hàng phân phối, cung cấp hàng hóa doanh thu 2 tỷ/năm, chi phí có chứng từ 1,6 tỷ, tức lợi nhuận 20%.
- Cách 1: (2 tỷ − 1 tỷ) × 0,5% = 5.000.000 đ
- Cách 2: (2 tỷ − 1,6 tỷ) × 15% = 60.000.000 đ
- Cách 1 rẻ hơn 55.000.000 đ. Muốn cách 2 có lợi, lợi nhuận phải dưới 1,7% (chi phí trên 1.966.666.667 đ).
Ví dụ 2: Nên chọn cách 15%
Hộ dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu doanh thu 2,5 tỷ/năm, chi phí có chứng từ 2,4 tỷ, lợi nhuận 4%.
- Cách 1: (2,5 tỷ − 1 tỷ) × 2% = 30.000.000 đ
- Cách 2: (2,5 tỷ − 2,4 tỷ) × 15% = 15.000.000 đ
- Cách 2 rẻ hơn 15.000.000 đ vì lợi nhuận thấp hơn mức hòa vốn 8%. Đổi lại, hộ này phải giữ đủ hóa đơn, chứng từ cho mọi khoản chi và giữ cách tính này 2 năm.
Cần cân nhắc gì ngoài số tiền?
- Cách 2 cần sổ sách chi phí đầy đủ. Khoản chi không có chứng từ thì không được trừ, nên chi phí thực tế được tính có thể thấp hơn bạn ước.
- Phải giữ cách 2 trong 2 năm. Nếu năm sau lãi tăng, bạn vẫn phải tính theo 15%.
- Hai cách chỉ khác ở thuế TNCN. Thuế GTGT vẫn tính trên toàn bộ doanh thu.
Câu hỏi thường gặp
Tính thuế TNCN theo doanh thu và theo thu nhập khác nhau thế nào?
Với hộ kinh doanh doanh thu năm trên 1 tỷ đến 3 tỷ: cách theo doanh thu lấy (Doanh thu − 1 tỷ) × tỷ lệ TNCN của ngành, không cần chứng minh chi phí. Cách theo thu nhập lấy (Doanh thu − Chi phí) × 15%, không trừ thêm 1 tỷ, và chi phí phải có hóa đơn, chứng từ.
Lợi nhuận bao nhiêu thì nên chọn cách 15%?
Cách 15% chỉ có lợi khi tỷ suất lợi nhuận (lợi nhuận chia doanh thu) thấp hơn mức hòa vốn. Mức này phụ thuộc ngành và doanh thu. Ví dụ với doanh thu 2 tỷ/năm: phân phối, cung cấp hàng hóa khoảng 1,7%; dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu khoảng 6,7%; sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, ăn uống khoảng 5%; hoạt động kinh doanh khác khoảng 3,3%. Lợi nhuận cao hơn mức đó thì cách tính theo doanh thu rẻ hơn.
Đã chọn cách 15% thì có đổi lại được không?
Theo quy định hiện hành, chọn cách tính theo thu nhập với thuế suất 15% thì phải giữ ổn định 2 năm. Vì vậy nên ước tính chi phí cho cả 2 năm trước khi chọn, không chỉ nhìn một năm.
Chi phí nào được trừ khi tính theo thu nhập?
Chi phí thực tế phục vụ kinh doanh, có hóa đơn và chứng từ hợp lệ. Mỗi lần thanh toán từ 5 triệu trở lên phải không dùng tiền mặt. Khoản chi không có chứng từ thì không được trừ, nên thu nhập tính thuế có thể cao hơn bạn nghĩ.
Doanh thu dưới 1 tỷ hoặc trên 3 tỷ thì có phải chọn không?
Không. Doanh thu năm không quá 1 tỷ thì theo quy định hiện hành không phải nộp TNCN. Trên 3 tỷ thì bắt buộc tính theo thu nhập với thuế suất 17% (đến 50 tỷ) hoặc 20% (trên 50 tỷ).
Xem thêm: Máy tính thuế hộ kinh doanh 2026 để tính cả thuế GTGT, thuế sàn đã khấu trừ và nghĩa vụ theo từng nhóm doanh thu.
Cập nhật theo NĐ 68/2026/NĐ-CP (sửa đổi bởi NĐ 141/2026/NĐ-CP) và NQ 204/2025/QH15, ngày 05/10/2026. Kết quả chỉ mang tính tham khảo.